Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026

 Από χθές 78+

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΠΟΙΟΣ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΠΙΟ ΠΟΛΥ ΝΑ ΤΡΕΛΛΑΘΕΙ;


Να ένα παράθεμα από τον G. K. Chesterton: “Οι ποιητές δεν τρελλαίνονται, αλλά οι σκακιστές το παθαίνουν. Οι μαθηματικοί τρελλαίνονται, αλλά οι δημιουργικοί καλλιτέχνες πολύ σπάνια. Δεν επιτίθεμαι στη λογική. Λέω μονάχα ότι ο κίνδυνος βρίσκεται στη λογική και όχι στη φαντασία.


Η αναφορά είναι από το έργο του David Foster Wallace “Everything and More.”

Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026

Τετάρτη 8 Ιουλίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ


Αυτό που είναι το πιο εντυπωσιακό σχετικά με την εξέλιξη των γεγονότων είναι το πως αναποδογύρισε εντελώς των ωφελιμισμό του Mill. Ο μεταπολεμικός καταναλωτικός καπιταλισμός δεν ποντάρει στην ευτυχία αλλά στη δυσαρέσκεια. Η ασυμφωνία μετά την αγορά είναι μια έκφραση που χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι για να περιγράψουν την απογοήτευση που νιώθουμε μερικές φορές όταν συνειδητοποιούμε ότι η τελευταία μας αγορά δεν εκπλήρωσε αυτά που είχε υποσχεθεί. Με πρώτη ματιά είναι απλά μια περίεργη ανωμαλία. Όταν το σκεφτείς βαθύτερα, αποδεικνύεται ότι είναι η η δομική βάση για την επιτυχία του καταναλωτισμού. 


Η κινητήρια δύναμη της καταναλωτικής κοινωνίας είναι η δυσαρέσκεια.


Η επιτυχία της καταναλωτικής κοινωνίας δεν βρίσκεται στην εκπλήρωση των αναγκών μας αλλά στην εντυπωσιακή της ικανότητα να μας απογοητεύει συνεχώς.


Αποσπάσματα από το εξαιρετικό βιβλίο “Post Growth” του Tim Jackson.

Τρίτη 7 Ιουλίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΤΟ ΚΕΡΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ


Ήμουν στην ηλικία στην οποία η ανάμνηση για ποίηση ή γλώσσες-στην πραγματικότητα για οτιδήποτε-προσλαμβάνει τις εντυπώσεις όπως το κερί και, μέχρις ενός σημείου, διαρκεί όσο το μάρμαρο.


Γραπτά του Patrick Leigh Fermor από το βιβλίο “A Time of Gifts.”

Παρασκευή 3 Ιουλίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΕΣ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ


Αν το καλοσκεφτούμε, πρόσθεσε, το πρώτο μισό του 20ου αιώνα δεν ήταν τίποτα άλλο από αυτό: μια τιτάνια σύγκρουση ανάμεσα σε καλλιτέχνες. Στάλιν, Χίτλερ, Τσώρτσιλ. Μετά ήλθαν οι γραφειοκράτες, επειδή ο κόσμος είχε ανάγκη από ανάπαυση. Αλλά σήμερα οι καλλιτέχνες επιστρέφουν. Παρατηρήστε γύρω σας. Από όποια μεριά και να γυρίσετε, δεν θα δείτε παρά καλλιτέχνες της πρωτοπορίας που ισχυρίζονται ότι δεν αντιγράφουν την πραγματικότητα, αλλά την δημιουργούν. Το μόνο που άλλαξε είναι το στυλ. Σήμερα, στη θέση των καλλιτεχνών εκείνης της εποχής, υπάρχουν τα πρόσωπα των εκπομπών ρεάλιτυ. Αλλά η αρχή είναι η ίδια.


Αυτά ισχυρίζεται ο Giuliano Da Empoli στο βιβλίο “Le mage du Kremlin.”

Τετάρτη 1 Ιουλίου 2026

 Καλό μήνα σε όλους!

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΓΙΑΤΙ Ο ΑΡΗΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΗ;


Και πίσω από όλες αυτές τις ερωτήσεις καιροφυλακτεί η μοναδική, η πιο σημαντική από όλες: Εν πάσει περιπτώσει δεν είναι αισχρό να εξοπλίζεις έναν μη κατοικήσιμο πλανήτη με απίστευτους πόρους για να τον κάνεις κατοικήσιμο, αντί να φροντίσεις ώστε ο δικός μας πλανήτης να παραμείνει κατοικήσιμος;


Αναρωτιέται ο Werner Herzog μαζί με πάρα πολλούς εχέφρονες και λογικούς ανθρώπους σχετικά με τα σχέδια του Elon Musk για τη δημιουργία ανθρώπινης αποικίας στον Άρη. Από το βιβλίο του “The Future of Truth.”

Τρίτη 30 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


Η ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


Στην Ελλάδα για παράδειγμα, τουλάχιστον σε 72% των περιπτώσεων που τα αρχεία αφορούσαν ανθρώπους 100 ετών, ήταν περιπτώσεις απάτης για λήψη σύνταξης. Το άτομο ήταν ζωντανό μόνο στα χαρτιά, ώστε οι νεότεροι συγγενείς να συνεχίσουν να παίρνουν τη σύνταξή του. Αυτό ήταν το μυστικό της μακροζωίας στην Ελλάδα και κανείς στις δημογραφικές στατιστικές δεν το είχε αντιληφθεί για δεκαετίες.


Αυτό είναι είναι από άρθρο στο περιοδικό Nature στις 4/6/26 σχετικά με τη μακροζωία.

Δευτέρα 29 Ιουνίου 2026


 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΤΟ ΚΟΥΡΑΓΙΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ


Απλά κάνε τη δουλειά, έστω κι αν κάνοντας τη δουλειά είναι μερικές φορές ανυπόφορο. Δεν είμαι σίγουρος αν οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι θέλει αρκετό κουράγιο, μια προθυμία να γίνεις ευάλωτος και να εκθέσεις τον εαυτό σου, όταν εκδίδεις ένα βιβλίο.


Γράφει ο Mark Haskell Smith στο βιβλίο “Rude Talk in Athens.”

Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026


 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΤΑ ΜΠΟΥΚΑΛΙΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ


Από τότε που ο άνθρωπος ονειρεύεται, έχουν ήδη υπάρξει ένα σωρό κραυγές για βοήθεια, ένα σωρό μπουκάλια έχουν ριχτεί στη θάλασσα, έτσι ώστε είναι άξιο θαυμασμού που μπορούμε ακόμη και βλέπουμε τη θάλασσα, ενώ θα έπρεπε να βλέπουμε μονάχα τα μπουκάλια.


Από το μυθστόρημα του Romain Gary “Au-delà de cette limite votre ticket n'est plus valable.”

Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026

Raining Pleasure στο Ηρώδειο-Reflections

 Raining Pleasure στο Ηρώδειο-Reflections  17/6/26


Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026


ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΥΣ;



Η πεποίθηση που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι είναι πως η ευτυχία συνδέεται με την επαγγελματική επιτυχία, τις υγιείς σχέσεις ή την οικονομική σταθερότητα.

Ωστόσο, για τον Άρθουρ Μπρουκς, καθηγητή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και έναν από τους πλέον αναγνωρισμένους ειδικούς στη μελέτη της ανθρώπινης ευημερίας, υπάρχει μια πολύ πιο απλή συνήθεια που μπορεί να κάνει τη διαφορά στην καθημερινότητά μας.

Μέσα από βίντεο που ανάρτησε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram, ο διακεκριμένος ακαδημαϊκός υποστήριξε ότι οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι μοιράζονται ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν σταματούν ποτέ να μαθαίνουν. Η ειδοποιός διαφορά, μάλιστα, είναι ότι δεν το κάνουν από υποχρέωση ή ανάγκη, αλλά υποκινούμενοι από μια γνήσια περιέργεια να κατανοήσουν καλύτερα τον κόσμο που τους περιβάλλει.

Τρίτη 23 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΝΙΚΗΤΕΣ ΚΑΙ ΝΙΚΗΜΕΝΟΙ


Θυμήθηκα την Elizabeth Finch να προτείνει ότι η αποτυχία μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα από την επιτυχία και ότι οι αποτυχημένοι μας λένε περισσότερα από ότι οι νικητές. Επίσης ότι δεν μπορούμε να πούμε, ακόμη και στο κρεβάτι του θανάτου-ίσως ειδικά στο κρεβάτι του θανάτου-πως θα μας κρίνουν, ή αν θα μας θυμούνται καν. Μπορεί να αφήσουμε ένα χνάρι στην άμμο που ο επόμενος άνεμος θα το εξαφανίσει. Ή μπορεί να αφήσουμε ένα χνάρι στη σκόνη και ένα τέλειο αποτύπωμά του να διατηρηθεί για αιώνες επειδή έτυχε να ζούμε στην Πομπηία.


Ο Julian Barnes στο “Elizabeth Finch.”



Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026


 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΟΙ “ΕΛΛΗΝΕΣ” ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ


«Οι Έλληνες, αν και εκτεθειμένοι στην πλάνη των ειδώλων, μας έδειξαν την τέχνη της συλλογιστικής, τη χάρη της ευγλωττίας και πολλά άλλα. Προσοχή όμως στα γράμματα των Ελλήνων! Κάποιες φορές είναι σαν κυψέλες γεμάτες μυρωδάτο μέλι, που δείχνει λαχταριστό, όμως με τις μέλισσες να καραδοκούν. Προσοχή, λοιπόν, αδελφοί, στη σαγήνη των Ελλήνων! Να σας ξαναθυμίσω τα λόγια του Θεόδωρου Στουδίτη, του δικού μας αγίου: Αν επιτρέπεται σ’ έναν άντρα της εκκλησίας να γεύεται καταχρηστικά τη θύραθεν παιδεία, είναι για να γνωρίζει τα όπλα των εχθρών του, ώστε να τους πολεμάει καλύτερα».»


Συμβουλές του διευθυντή της βιβλιοθήκης της Μονής Στουδίου προς τους αντιγραφείς.


Απόσπασμα από μυθιστόρημα “Περί της εαυτού ψυχής” του Ισίδωρου Ζουργού.

Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


Ο ΚΑΛΟΣ ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΟΣ “GABO”


Ο συγγραφέας Daniel Alarcón είπε κάποτε στο BBC, “Πρίν λίγα χρόνια καθώς ήμουν σε ένα ταξί στην Cartagena, ο ταξιτζής είπε “Αυτό είναι το σπίτι του Gabo” και πρόσθεσε “Εδώ στην Καραϊβική όλοι έχουμε θαυμάσιες ιστορίες. Ο Gabo είναι απλά ένας καλός δακτυλογράφος.”


Ο Gabo είναι βέβαια ο Gabriel García Márquez και το απόσπασμα είναι από το βιβλίο “Languages of Truth” του Salman Rushdie.

Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


Ο ΣΟΦΟΣ ΚΑΙ Η ΠΕΤΑΛΟΥΔΑ


Στην Κίνα, στο λίκνο που η ερμηνεία των ονείρων έχει βαθειά παράδοση, ο φιλόσοφος που είναι γνωστός ως Master Zhuang παρουσίασε το πρόβλημα των ονείρων με ένα νέο τρόπο τον 4ο αιώνα πΧ: Μια φορά κι ένα καιρό, εγώ ο Zhuang Zhou, ονειρεύτηκα ότι ήμουν μια πεταλούδα, που φτεροκοπούσε εδώ κι εκεί, μια πραγματική πεταλούδα, που χαίρονταν τον εαυτό της στο έπακρο, χωρίς να ξέρει ότι ήταν ο Zhuang Zhou. Ξύπνησα ξαφνικά και συνήλθα, ο αληθινός Zhuang Zhou. Τώρα δεν ξέρω αν ήταν τότε που ονειρεύτηκα ότι ήμουν μια πεταλούδα, ή αν είμαι τώρα μια πεταλούδα που ονειρεύομαι ότι είμαι ένας άνθρωπος.


Το διηγήθηκε ο W. E. Soothill σε μια σειρά διαλέξεων για την Κίνα που δόθηκαν στην Οξφόρδη και η αναφορά είναι από το βιβλίο “The Oracle of Night” του Sidarta Ribeiro.

Τρίτη 16 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ…


«Δύ­σκο­λη η προη­γού­με­νη χρο­νιά για τη Μίνα, δύ­σκο­λη και η φε­τι­νή, ένιω­θε ένα βάρος στο στέρ­νο της, δεν της άρεσε να πλη­γώ­νει τις κόρες της, ήταν η ίδια η ζωή που τα κα­νό­νι­ζε έτσι να βα­στά­ει ένας έρω­τας λίγο κι ένας καη­μός πολύ.»


Απόσπασμα από το βιβλίο “Μικρά Αγγλία” της Ιωάννας Καρυστιάνη

Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026

ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΕΦΑ

Η ικανότητα εσωτερικής αμφισβήτησης (για τα εγκλήματα που έκανε)αναπτύχθηκε μόνο στη Δύση. Επίσης μόνο στη Δύση αναπτύχθηκε στο αίσθημα ενοχής π.χ. για την αποικιοκρατία.


Κινέζοι, Ιάπωνες, Άραβες δεν έκαναν κάτι παρόμοιο. 

Οι Άραβες δεν έχουν κατηγορήσει τους Τούρκους, αν και ήταν υπό την κατοχή τους πολύ περισσότερα χρόνια από ότι υπό την κατοχή της Δύσης, προφανώς λόγω της θρησκείας (μουσουλμάνοι και οι μεν και οι δε)


Η δουλεία πρωτάρχισε από τους Άραβες στην Αφρική.


Τάδε έφα Κορνήλιος Καστοριάδης "Η Άνοδος της Ασημαντότητας"

Κυριακή 14 Ιουνίου 2026

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ


 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ


Ο Dave Eggers είναι ένας πολύ γνωστός και πετυχημένος Αμερικανός συγγραφέας με πολλά εξαιρετικά βιβλία που έχουν γίνει best sellers.

Τις μέρες αυτές γίνεται πολλή συζήτηση για το τελευταίο του βιβλίο, που λέγεται Contraposto.

Σε μια συνέντευξη τύπου ρωτήθηκε από γνωστό δημοσιογράφο-βιβλιοκριτικό το λόγο που διάλεξε αρχαία ελληνική λέξη (!) ως  τίτλο για το βιβλίο του!

Ο συγγραφέας δεν διόρθωσε τον ερωτώντα, είπε μάλιστα ότι το έκανε επειδή πολλοί γνωστοί του τον ρωτούσαν το λόγο για τον οποίο δεν χρησιμοποίησε κάποιον αρχαίο ελληνικό όρο ως τίτλο σε κάποιο από τα προηγούμενα βιβλία του.


Το Contaposto ως λέξη προφανώς δεν έχει αρχαία ελληνική προέλευση. Πρέρχεται από τα ιταλικά και θα πει αντίρροπη στάση. Είναι μια τεχνική εικαστικών τεχνών όπου η ανθρώπινη φιγούρα στέκεται με το μεγαλύτερο βάρος στο ένα πόδι. Αυτό κάνει τους γοφούς και τους ώμους να γέρνουν σε αντίθετες κατευθύνσεις, δημιουργώντας μια φυσική ασυμμετρία και αίσθηση κίνησης

Η σχέση του όρου με την αρχαία Ελλάδα έγκειται ότι πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. από Έλληνες γλύπτες, σπάζοντας την άκαμπτη αιγυπτιακή συμμετρία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο Παις του Κριτίου, ενώ τελειοποιήθηκε από τον γλύπτη Πολύκλειτο στο περίφημο άγαλμα Δορυφόρος.


Το ερώτημά μου είναι προφανές. Ο Dave Eggers και ο δημοσιογράφος θεωρούν πράγματι τη λέξη Contaposto αρχαία ελληνική; Αν ναι εντυπωσιάζει το μέγεθος της άγνοιάς τους, αν σκεφθεί κανείς τη θέση που κατέχουν στη λογοτεχνική σκηνή. Αν πάλι εννοούσαν ότι η τεχνική που υποδηλώνει η λέξη έχει αρχαιοελληνική προέλευση δεν θα έπρεπε να κυλούσε κάπως αλλιώς η συζήτηση;

Σάββατο 13 Ιουνίου 2026

Βερυκοκιά

Φέτος η βερυκοκιά μας έχει όμορφα, μεγάλα σχεδόν σαν ροδάκινα βερύκοκα.  



Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

Raining Pleasure...

 Οι Raining Pleasure στο Ηρώδειο, με το Reflections του Μάνου Χατζηδάκη, 22 χρόνια μετά την κυκλοφορία του δίσκου...



Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΠΩΣ ΠΕΘΑΙΝΕΙ ΜΙΑ ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ


Πριν αρχίσει τη συγγραφή του ο Kierkegaard, είχε μάθει από τον Σωκράτη ότι “δεν υπάρχει κάτι που να χρειάζεται μια πιο απαλή θεραπεία από την απομάκρυνση μιας ψευδαίσθησης”-επειδή η απ΄ευθείας αντιπαράθεση κάνει απλά τους ανθρωπους περισσότερο αμυντικούς και ανθεκτικούς και ενισχύει τις ψευδαισθήσεις τους”. “Δεν είναι εύκολο να διορθώσεις ένα λάθος, που αφορά ολόκληρη την ύπαρξη ενός ανθρώπου”.


Γράφει η Αγγλίδα φιλόσοφος Clare Carlisle στο βιβλίο “Philosopher of the Heart.”

Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΑΣ…


Αυτό που σκοτώνει εκείνον που ονειρεύεται είναι ότι δεν ζει την ώρα που ονειρεύεται. Εκείνο που πληγώνει τον άνθρωπο της δράσης είναι ότι δεν ονειρεύεται την ώρα που ζει.Το να ονειρευόμαστε είναι το μοναδικό πράγμα που είναι αληθινά δικό μας, άθικτα και αναλοίωτα δικό μας.


Γράφει ο Fernando Pessoa στο “The Book of Disquiet.”

Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026

Η αίτία της μακροζωίας στην Ελλάδα!

Η αίτία της μακροζωίας στην Ελλάδα!


In Greece, for example, at least 72% of centenarian records were cases of pension fraud. The person was left alive on paper while their younger relatives collected the pension cheques. That was the secret to longevity in Greece, and nobody in demography saw it for decades.

Το απόσπασμα είναι από άρθρο στο περιοδικό Nature σχετικά με τη μακροζωία. Άλλη μια ελληνική πρωτιά στην απάτη! 

Τρίτη 2 Ιουνίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΝΑ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΤΩΝ ΑΝΩΝΥΜΩΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ…


Μη μπορώντας να μιλήσω γι’ αυτά μαζί της, επέστρεφα σε εκείνες τις σημαντικές αρχικές φράσεις του Εγχειριδίου του Επίκτητου. “Μερικά πράγματα εξαρτώνται από εμάς και μερικά όχι. Τα πράγματα που εξαρτώνται από εμάς είναι από τη φύση τους ελεύθερα, χωρίς εμπόδια και δυσκολίες, ενώ τα πράγματα που δεν εξαρτώνται από εμάς είναι αδύνατα, σκλαβωμένα, γεμάτα εμπόδια , όχι δικά μας. Μπορείς να είσαι ελεύθερος και ευτυχής μονάχα όταν αναγνωρίζεις την ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε εκείνα που μπορείς να αλλάξεις και σε εκείνα που δεν μπορείς. Ανάμεσα στα πράγματα που δεν εξαρτώνται από εμάς είναι “τα σώματά μας”, “οι περιουσίες μας”, οι γνώμες των άλλων για εμάς” και “τα δημόσια αξιώματά μας”. Η φήμη μας.


Από το βιβλίο “Elizabeth Finch” του Julian Barnes.

Δευτέρα 1 Ιουνίου 2026


 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ



ΠΩΣ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙΣ ΤΟΥΣ ΙΘΥΝΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ;


Σε όλους άρεσε να μιλούν για το πως ήταν τα πράγματα στην εποχή του Αφεντικού. Οι πρακτικές της εποχής του Στάλιν περιλάμβαναν για παράδειγμα: Στους επικεφαλής των τμημάτων της Κεντρικής Επιτροπής θα σέρβιραν τσάι και σάντουιτς, ενώ οι επιμελητές θα είχαν μονάχα τσάι. Μετά δημιουργήθηκαν οι θέσεις των αναπληρωτών διευθυντών των τμημάτων. Τι θα τους σέρβιραν; Αποφάσισαν να τους σερβίρουν τσάι χωρίς σάντουιτς, αλλά πάνω σε μια λευκή πετσέτα. Έτσι θα τους ξεχώριζαν…


Απόσπασμα από το βιβλίο “Secondhand Time” της Svetlana Alexievich.

Παρασκευή 29 Μαΐου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ



ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ Η ΔΙΑΦΩΝΙΑ


Δεν υπάρχει λύση για τη διαφωνία, είπε. Δεν υπάρχει τεχνολογία, που να μπορεί να την ξεπεράσει, ούτε ηγέτης που να την καταστείλει. Υπάρχει μονάχα η αιώνια ροή του επιχειρήματος…


Από το βιβλίο “Where the Axe Is Buried” του Ray Nayler.


 

Πέμπτη 28 Μαΐου 2026

 Η αγένεια των ιατρικών ραντεβού


Του Προκόπη Δούκα



«Rendez-vous» στα γαλλικά, σημαίνει «προσέλθετε» τη συγκεκριμένη ώρα. Δεν είναι ένα φλου κάλεσμα, σύμφωνα με το οποίο ο χρόνος του ασθενούς ανήκει στο γιατρό. Η αντίληψη ότι ο άλλος, επειδή πρόκειται για την υγεία του, έχει άπλετο χρόνο να καταναλώσει περιμένοντας, πολλές φορές σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση, είναι τριτοκοσμική και βαθιά προσβλητική. 


Σκηνή 1η: Είσοδος με αυτοκίνητο σε μεγάλο κρατικό νοσοκομείο με εσωτερικό υπαίθριο πάρκινγκ. Στην πύλη, ευγενέστατος φύλακας (να η πρώτη αντίφαση που δεν περιμένεις), μέσα στη σκόνη από τα έργα. Για να βρείτε τον γιατρό Τάδε, θα παρκάρετε πίσω μου και θα πάτε με τα πόδια στο Κτίριο Γ, στο Ισόγειο. Μάλιστα. Το πάρκινγκ γεμάτο, αλλά ω του θαύματος, μια διαγραμμισμένη θέση κενή. Παρκάρω. Οπως πάω να φύγω, κυρία της ασφάλειας με εμφάνιση και μαύρα γυαλιά αισθητικής μπουζουξίδικου, την οποία ουδείς ιδιώτης θα προσελάμβανε ποτέ, πλησιάζει απειλητικά. Δεν βλέπετε ότι δεν χωράνε να στρίψουν; Εγώ χωράω, κυρία μου, να στρίψω. Ναι, αλλά είναι παρκαρισμένο δίπλα ένα (εγκαταλελειμμένο άθλιο) όχημα του Νοσοκομείου, που εμποδίζει. Δεν τη ρώτησα καν γιατί δεν το μετακινούν. Ρώτησα το αυτονόητο: Γιατί δεν την ακυρώνετε αυτή τη θέση, με κάποια σήμανση, να μην παρκάρει ο ανίδεος επισκέπτης. Θα πρέπει να συμβαίνει δεκάδες φορές την ημέρα αυτό το σκηνικό, αλλά η κυρία πρέπει κάπως να ασκήσει την εξουσία της. Ας πούμε όμως ότι αυτά είναι τα ασήμαντα. 


Σκηνή 2η: Το ραντεβού είναι κλεισμένο από οικογενειακή γιατρό, που μου συστήνει εξαιρετική, όπως λέει, συνάδελφο της σε άλλο μεγάλο κρατικό νοσοκομείο. Θα σε δεχθεί στις 11 το πρωί την Τρίτη στο γραφείο της. Μάλιστα. Η είσοδος είναι ως συνήθως χαοτική, το κτήριο του περασμένου αιώνα, άθλιο αισθητικά. Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο (και τον διάδρομο επίσης), καταλήγω να βρω το σχετικό γραφείο της διευθύντριας. Απέξω πολύς κόσμος, όρθιος, στην πλειονότητα κυρίες. Χτυπώ την πόρτα και ανοίγω. Η γιατρός είναι σκυμμένη στον υπολογιστή, δύο άνθρωποι δίπλα της, όχι του προσωπικού του νοσοκομείου. Καλημέρα σας. Περιμένω να μου μιλήσει κάποιος. Το παράθυρο είναι ανοιχτό, κάνει ρεύμα, κάτι χαρτιά κουνιούνται. Μην κρατάτε την πόρτα ανοιχτή, θα φύγουν όλα τα χαρτιά, μου λέει εκνευρισμένα, πάντα χωρίς να με κοιτάξει. Εχω ραντεβού, τολμάω να ψελλίσω… Αυτή τη στιγμή δεν έχετε τίποτα, γιατί έχω ασθενή, με αποστομώνει ο αγέρωχος ανθρωπισμός, με ακόμα πιο αυστηρό και θυμωμένο ύφος. Απέξω κάτι κυρίες φωνάζουν. Κλείνω την πόρτα. Περιμένουμε εδώ από τις 9, κύριε, πού πάτε; Με συγχωρείτε, μου έχει δώσει ραντεβού, τολμάω να απαντήσω. Μα η γιατρός δεν δίνει ραντεβού, με ενημερώνει. Γι’ αυτό και φεύγω αμέσως, της απαντώ. Προφανώς, η γιατρός δεν εννοούσε ραντεβού, εννοούσε να πάω να περιμένω στην ουρά, απλώς. Για κάνα δυο ώρες, στην καλύτερη περίπτωση… Αυτό θεωρείται κανονικότητα, στα δημόσια νοσοκομεία μας. Δεκάδες άνθρωποι, πιθανότατα ασθενείς, να κάθονται επί ώρες όρθιοι σε ένα διάδρομο χωρίς καρέκλες – και να περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους. Χωρίς να υπάρχει κανενός είδους οργάνωση ή υποστήριξη από βοηθητικό προσωπικό, που θα όφειλε, με το χαμόγελο, να τακτοποιήσει να κατευθύνει και να ελαχιστοποιήσει την ταλαιπωρία. Γιατί τα κτίρια είναι δαπανηρό και χρονοβόρο να ανακαινιστούν. Οι νοοτροπίες και η οργάνωση όμως; Είναι τόσο δύσκολο να μην υφίσταται κανένας ασθενής ταλαιπωρία και ταπείνωση της αξιοπρέπειάς του; Είμαστε τόσο τριτοκοσμικοί, που δεν μπορούμε να διεκπεραιώσουμε ένα απλό έργο; Πώς το κάνουν στις αναπτυγμένες χώρες; Ναι, όποιος έρχεται σε επαφή με ένα (κακομαθημένο) κοινό, έχει να το πει: Υπάρχουν ασθενείς που δεν ξέρουν, που είναι δύστροποι και μη συνεργάσιμοι. Που μπορεί να κάνουν και να πουν τα πάντα. Που μέσα στην απόγνωση ή στην έλλειψη παιδείας τους, φέρονται με τον χειρότερο τρόπο. Αλλά η υποδοχή και ο χειρισμός τους είναι μέσα στην υποχρέωση του λειτουργήματος. Πόσο δύσκολο είναι ο συνήθως σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση ασθενής, να μην υφίσταται κακές συμπεριφορές και να εξυπηρετείται; Και όχι μόνον στο δημόσιο τομέα… 


Σκηνή 3η: Ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ο γιατρός, διάσημος στον χώρο του, απ’ ό,τι μαθαίνω, καθηγητής σε μεγάλο αμερικανικό πανεπιστήμιο, φίρμα. Εχω ένα ραντεβού την Τετάρτη στις 8 παρά τέταρτο το βράδυ, μου λέει στο τηλέφωνο η γραμματέας, από μια ακύρωση. Θαύμα, απαντώ, θα είμαι εκεί. Είμαι Εγγλέζος στο ραντεβού μου. Μπαίνω στο ιατρείο, βλέπω να κάθονται σιωπηλά και υπομονετικά 8 (ολογράφως οκτώ) άτομα. Ρωτάω, συγγνώμη, όλοι αυτοί περιμένουν πριν από μένα; Δεν είναι όσο τραγικό σας φαίνεται, μου λέει η μία από τις δύο γραμματείς. Σαν το παράνομο ζευγαράκι, που το έπιασαν στα πράσα, δεν είναι αυτό που νομίζετε. Μα πώς, λέω, το ραντεβού εδώ είναι κατ’ ευφημισμόν. Ε, ο γιατρός έχει τρία τέταρτα καθυστέρηση, μου λέει. Δηλαδή, γράψε μιάμιση ώρα το λιγότερο, λέω από μέσα μου. Με συγχωρείτε, επειδή έχω να κοιμίσω παιδιά, μπορούμε μια άλλη μέρα; Θέλετε, τη Δευτέρα στις 6, μου λέει – αλλά δεν εγγυώμαι ότι δεν θα υπάρχει το ίδιο πρόβλημα. Αρα το φαινόμενο δεν είναι έκτακτο σήμερα, είναι μόνιμο, είναι ΤΑΚΤΙΚΗ. Θα σας πάρω εγώ, καληνύχτα σας. 


Το να περιμένεις ένα εύλογο χρονικό διάστημα, του τετάρτου, άντε της μισής ώρας, δεν είναι κάτι που θα συζητούσαμε. Αναμενόμενο, άλλωστε ούτε οι ασθενείς είναι όλοι συνεπείς στην ώρα τους. Ο επαγγελματίας όμως οφείλει να βρίσκει τους τρόπους, για την ελαχιστοποίηση της ασυνέπειας. Εχω διαφωνήσει διαδικτυακά για το ζήτημα, με ανθρώπους που δήλωναν γιατροί (κανείς δεν ξέρει ποτέ βέβαια). Επικαλούνται το ιερό του επαγγέλματος, τα αστάθμητο της διάρκειας της εξέτασης κάθε ασθενούς, την αμέριστη προσοχή που πρέπει να έχει ο κάθε άνθρωπος – και ότι τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα. Οχι, δεν είναι. Ο χρόνος του ασθενούς είναι επίσης ιερός – και δεν ανήκει στον γιατρό, επειδή ο ασθενής τον έχει ανάγκη. Υπάρχουν γιατροί που έχουν ομολογήσει κατ’ ιδίαν ότι το κάνουν επίτηδες, για να ανεβαίνουν οι μετοχές τους και να  φαίνονται περιζήτητοι. Πολλοί το κάνουν για να γεμίζουν τα όποια κενά, εις όφελός τους, να μην περιμένουν ποτέ αυτοί. Υπάρχουν άλλοι, που απλώς όντως είναι περιζήτητοι. Εκεί υπάρχει μόνο μία λύση. Δηλώνεις στον ασθενή ότι το επόμενο ραντεβού σου είναι, για παράδειγμα, σε δύο μήνες. Γιατί τόσο διάστημα χρειάζεσαι για να εξασφαλίσεις την τήρηση των ραντεβού, που αλλιώς δεν χωράνε. Αν, πάλι, το ζήτημα είναι σοβαρό και επείγον, του εξηγείς ότι θα τον δεχτείς εκτός ραντεβού, ότι θα πρέπει να έρθει να περιμένει 3 ώρες, όσο πάρει. Χωρίς να τον κοροϊδεύεις με «ραντεβού». Το ότι το 2026 συμβαίνουν ακόμα αυτά τα «μαυρογιαλούρικα» με κάποιους γιατρούς, είναι απογοητευτικό. Μου θύμισε ένα επεισόδιο πριν από δέκα και πλέον χρόνια, όταν η γυναίκα μου ήταν έγκυος, που ψάχναμε για γυναικολόγο. Σε ένα ιατρείο στην Πλάκα, έξι κυρίες περίμεναν πριν από εμάς, οι τρεις με ακριβώς το ίδιο «ραντεβού», στις έξι το απόγευμα. Οταν ζήτησα τον λόγο από τη γραμματέα, μου δικαιολογήθηκε ότι υπάρχουν και τα έκτακτα. Ηταν πολύ τακτικά τα έκτακτα, προφανώς. Να πείτε, παρακαλώ, στον γιατρό, ότι δεν τον θέλουμε για γιατρό μας, της απάντησα. Υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια. Καληνύχτα σας. 


Πηγή: Protagon.gr

Μετά την πρωινή βροχή...



 

Δευτέρα 25 Μαΐου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΑΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ


Ο Shaw δεν μίλησε για τα στρατόπεδα-φυλακές που ο Stalin γέμιζε με αληθινούς η φανταστικούς εχθρούς, ενώ η Lady Astor είχε το κουράγιο να αντιμετωπίσει τον Stalin και να τον ρωτήσει για ποιό λόγο σκοτώνει τόσους πολλούς Ρώσσους. Υπάρχει σοβαρή αμφιβολία εάν ο μεταφραστής του Stalin τόλμησε να μεταφράσει σωστά την ερώτηση.


Ο Alan Philps από το βιβλίο “The Red Hotel”, αναφερόμενος στο ταξίδι του Bernard Shaw και της Lade Astor στη Σοβιετική Ένωση.

Παρασκευή 22 Μαΐου 2026


 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ


O Montaigne αναφέρεται στην πρώιμη χριστιανική περίοδο «όταν η θρησκεία μας άρχισε να υποστηρίζεται από την εξουσία του νόμου». Μια τέτοια δύναμη οδήγησε σε μια υπερβολική εξαγνιστική οργή και στην τεράστια καταστροφή «ειδωλολατρικών βιβλίων», προκαλώντας στο λόγιο κοινό τεράστιες απώλειες. Πιστεύω ότι αυτός ο υπερβολικός ζήλος προκάλεσε μεγαλύτερη ζημιά στη λογοτεχνία από όλες τις πυρκαγιές που έβαλαν οι βάρβαροι.


Γράφει ο Julian Barnes στο βιβλίο “Elizabeth Finch.”

Πέμπτη 21 Μαΐου 2026

Φυσικά Ετερόκλητα

 Ο σπίνος που μας επισκέπτεται τακτικά και μας αφιερώνει τη μελωδία του. Και τα λουλούδια μας...Η άνοιξη, που σχεδόν φεύγει...Κι εμείς θεατές ως επι το πλείστον και ακροατές...




Τετάρτη 20 Μαΐου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ


ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟ…


Οι φιλελεύθεροι είχαν την τάση να αποφεύγουν τις εκκλήσεις περί πατριωτισμού και πολιτισμικής παράδοσης, αλλά δεν θάπρεπε να το κάνουν. Η εθνική ταυτότητα ως φιλελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία είναι κάτι για το οποίο οι φιλελεύθεροι μπορούν δίκαια να είναι περήφανοι, και η τάση τους να υποβαθμίζουν την εθνική ταυτότητα έχει επιτρέψει στην ακροδεξιά να διεκδικήσει αυτό το έδαφος.


Το αναπάντητο ερώτημα για το μέλλον είναι εάν οι φιλελεύθερες κοινωνίες μπορούν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαιρέσεις που οι ίδιες έχουν δημιουργήσει. Αυτό που ξεκίνησε ως ένας θεσμικός μηχανισμός για τη διακυβέρνηση της ποικιλομορφίας έχει δημιουργήσει νέες μορφές ποικιλομορφίας που απειλούν αυτούς τους ίδιους μηχανισμούς. Έτσι, οι φιλελεύθερες κοινωνίες θα πρέπει να διορθώσουν την πορεία τους εάν θέλουν να ανταγωνιστούν τις ανερχόμενες αυταρχικές δυνάμεις του κόσμου.


Αποσπάσματα από το βιβλίο του Francis Fukuyama “Liberalism and Its Discontents.”