Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΑΘΕΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΗ

Ο Jules Lagneau* δίδασκε στους νεαρούς μαθητές του ότι ο αθεϊσμός είναι το αλάτι, που προστατεύει την πίστη από τη διαφθορά. 

Από την ανάγνωση του Spinoza, που έκανε ο Lagneau, αποκόμισε ο Alain** τον δικό του ορισμό του ύψιστου αγαθού του ανθρώπου: “να γευτεί τη χαρά της σκέψης και να συγχωρήσει τον Θεό”. 

* Γάλλος Φιλόσοφος (1851-1894)

**Emile-Auguste Chartier (1868-1951), γνωστός ως Alain, Γάλλος φιλόσοφος.

Τα παραπάνω απο το βιβλίο “Lessons of the Masters” του George Steiner.

Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΛΟ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ

Ο πίνακας που ήταν στον τοίχο δεν μπορούσε να περιγραφεί. Το να τον περιορίσεις σε μια γλωσσική περιγραφή σήμαινε να τον καταστρέψεις. Αυτό δεν είναι άλλωστε το χαρακτηριστικό γνώρισμα ενός καλού έργου; Ένα πράγμα, που μπορεί να είναι μόνο ο εαυτός του, ένα πράγμα που απορρίπτει την προσαρμογή ή την επεξήγηση.

Γράφει ο Jack Livings στο μυθιστόρημα “The Blizzard Party.”

Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΜΑΙ ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΜΙΛΑΕΙ ΓΑΛΛΙΚΑ…

Αυτά που πιστεύουμε, το πως ψηφίζουμε, τι μας αρέσει και ποιοί είμαστε, όλα αυτά υπόκεινται σε γλωσσολογικές επιρροές. Γινόμαστε κάπως διαφορετικές παραλλαγές του εαυτού μας όταν χρησιμοποιούμε μια γλώσσα αντί για μια άλλη.

Η αναφορά αφορά τους πολύγλωσσους και προέρχεται από το βιβλίο “The Power of Language” της Viorica Marian.

Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΓΕΡΝΑΜΕ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΣ…

Μέσα σε μερικούς μήνες ένα δωμάτιο αλλάζει, έστω κι αν δεν έχουμε μετακινήσει τίποτα. Όσο κι αν είναι γερασμένα και καταπονημένα τα πράγματα, πάντοτε βρίσκουν, δεν γνωρίζουμε πως, τη δύναμη να γερνούν.

Είναι διαφορετικά όταν τα ξαναβρίσκουμε τα πράγματα, φαίνονται να έχουν περισσότερη δύναμη να εισχωρήσουν μέσα μας πιο θλιβερά, πιο βαθιά ακόμα, πιο απαλά από πριν, να λιώσουν σε αυτό το είδος θανάτου που συμβαίνει αργά μέσα μας, απαλά, μέρα με τη μέρα, δειλά, ενάντια στον οποίο (θάνατο) κάθε μέρα εκπαιδεύουμε τον εαυτό μας να αμύνεται λίγο λιγότερο από την προηγούμενη μέρα.

Από τον Louis-Ferdinand Céline στο μυθιστόρημα “Voyage au bout de la nuit.”

Μουσική Πρόταση: Ηow Μarcus Μumford and Βrandi Carlile

 

Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

«Ο μετα-αφηγηματικός χρόνος είναι ένας χρόνος χωρίς εσωτερικότητα. Η πληροφορία στρέφει τα πάντα προς τα έξω. Αντί για την εσωτερικότητα ενός αφηγητή, έχουμε την εγρήγορση ενός κυνηγού πληροφοριών.»

«Ο κόσμος που μπορεί να εξηγηθεί δεν μπορεί να γίνει αφήγηση».

Δύο ρήσεις από το βιβλίο “The Crisis of Narration” του Κορεάτη φιλόσοφου Byung-Chul Han.

Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2026

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ο EINSTEIN ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΕΣ

Αυτό μου θυμίζει ένα ανέκδοτο που μου αρέσει. Όταν ο Paul Valéry έπαιρνε συνέντευξη από τον Albert Einstein, ρώτησε τον μεγάλο επιστήμονα: “Κρατάς πάντα ένα σημειωματάριο μαζί σου για να καταγράφεις τις ιδέες σου”; Ο Einstein ήταν ένας άνθρωπος που δεν κλονίζονταν εύκολα, αλλά αυτή η ερώτηση σίγουρα τον αναστάτωσε. “Όχι”, είπε. “Δεν υπάρχει λόγος για κάτι τέτοιο. Βλέπεις σπάνια έχω καινούργιες ιδέες”.

Από το βιβλίο “Novelist as a Vocation” του Haruki Murakami.

Ποίηση

Φιλοδοξίες, του Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου

Από το «Ποιητικό Ημερολόγιο 2019» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός.

Ακούγεται ασήμαντο για φιλοδοξία
και ξεπερασμένο και ρομαντικό,
μα δεν είναι άσχημο για πεπρωμένο:

να μείνω στη μνήμη των ανθρώπων
ως εκείνος που κάθε χρόνο
έγραφε για τις αμυγδαλιές
λες και τις έβλεπε πρώτη φορά.

Τρίτη 6 Ιανουαρίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΕΥΚΟΛΟΠΙΣΤΟΙ ΨΕΥΤΕΣ

Οι άνθρωποι έχουν σχεδιαστεί από την εξέλιξη να είναι ψεύτες. Ψεύτες, που αρκετά παράξενα, είναι ευάλωτοι στα ψέματα. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που αφορά μονάχα το είδος μας.

Γράφει ο Justin Gregg στο βιβλίο “If Nietzsche Were a Narwhal.”

ΠΕΡΙ ΛΟΓΟΚΛΟΠΗΣ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Έγραψε ο Mark Twain σε μια επιστολή του στον Keller: “ Αγαπητέ μου, πόσο απερίγραπτα αστεία και απίστευτα ηλίθια και κωμική ήταν αυτή η φάρσα περί “λογοκλοπής”! Σαν να υπήρχε κάτι άλλο σε οποιαδήποτε ανθρώπινη έκφραση, προφορική ή γραπτή, εκτός από λογοκλοπή! Επειδή ουσιαστικά όλες οι ιδέες είναι από δεύτερο χέρι, συνειδητά ή αθέλητα προερχόμενες από εκατομμύρια εξωτερικές πηγές.

Η αναφορά στο βιβλίο “The River of Consciousness” του Oliver Sacks.

Γλυκά Κάλαντα!

 Η Ίριδα και η Νεφέλη μας λένε τα κάλαντα!

Τραμπ-έλεος ή Τραμπ-έλαιο;

Το ερώτημα είναι απλό: Θα ασχολούνταν ο Τραμπ με “κάποιον” Μαδούρο, αν η Βενεζουέλα δεν είχε πετρέλαιο; Αρκεί να σκεφτούμε πόσοι “δικτάτορες” τύπου Μαδούρο υπάρχουν στον κόσμο! Τους οποίους ο Τραμπ και οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι απλά ανέχονται αλλά και στηρίζουν.

Βόλος, 1947

 Ο Βόλος σε καρτ-ποσταλ του τέλους του 1947. Στη Γορίτσα εντελώς άδεντρη φαίνονται κάποιου είδους διαφημίσεις!

Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2026

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Από την άλλη πλευρά, όταν υιοθετήσουμε την σκεπτικιστική οπτική, συνειδητοποιούμε ότι η μυωπική εστίαση στην ατομική ευθύνη, την ενοχή και την τιμωρία είναι λανθασμένη και αντιπαραγωγική. Η σκεπτικιστική οπτική μας λέει ότι η λοταρία της ζωής δεν είναι πάντα δίκαιη, δεν έχουμε όλοι ίσα σημεία εκκίνησης και ότι τα άτομα είναι ενσωματωμένα σε κοινωνικά συστήματα που διαμορφώνουν ποιοι είμαστε και τι κάνουμε. Σε αντίθεση με την προσέγγιση της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής, ενθαρρύνω μια ιστορική προσέγγιση του ατόμου ως ένα ολοκληρωμένο άτομο που βλέπει τα άτομα ως υποπροϊόντα της ιστορίας και των συνθηκών τους. Μας βοηθά να αναγνωρίσουμε ότι η εγκληματική συμπεριφορά είναι συχνά αποτέλεσμα κοινωνικών καθοριστικών παραγόντων και ότι ο καλύτερος τρόπος για τη μείωση του εγκλήματος και την αύξηση της ανθρώπινης ευημερίας είναι να εντοπιστούν και να αναληφθεί δράση σχετικά με αυτούς τους καθοριστικούς παράγοντες.

Απόψεις του Daniel C. Dennett από το βιβλίο “Just Deserts: Debating Free Will”, που πραγματεύεται την ύπαρξη ελεύθερης βούλησης.

Πέμπτη 1 Ιανουαρίου 2026

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΑΝΩΤΕΡΟΙ ΛΑΟΙ

Ο Joyce αγαπούσε τους Έλληνες εξ αιτίας της πολιτισμικής τους ανωτερότητας απέναντι στους Ρωμαίους, οι οποίοι τους λεηλάτησαν. Για τους ίδιους λόγους θαύμαζε την Ιρλανδία και ένιωθε απελπισία για την Αγγλία.

Από το βιβλίο “Ulysses and Us” του Declan Kiberd. 

ΟΙ ΑΚΑΤΑΛΑΒΙΣΤΙΚΕΣ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ

Η ώρα του τσαγιού, σύμφωνα με την περιγραφή του Oppenheimer, είναι τότε που εξηγούμε ο ένας στον άλλον εκείνα που δεν καταλαβαίνουμε.

Μια εξαιρετική περιγραφή για το πως λειτουργεί μια ομάδα σημαντικών επιστημόνων, από το βιβλίο “Analogia” του George Dyson.

Ένας ακόμη χρόνος!

 Συνηθίζεται να λέμε ότι ένας ακόμη χρόνος φεύγει, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που κάνει είναι να φορτώνεται στην πλάτη μας. 

Η αλήθεια είναι ότι το βάρος αυτού του φορτίου δεν είναι το ίδιο για όλους μας…για κάποιους είναι σαφώς βαρύτερο…

Ας είναι…Είμαστε ακόμη εδώ…

Ας χαρούμε με τους δικούς μας ανθρώπους, όσο μπορούμε ακόμη.

Καλή Χρονιά!

Ποίηση

Τη χρονιά που τελειώνει κυκλοφόρησε η ποιητική μου συλλογή "Αμφοδρομές".

Εδώ ένα από τα ποιήματα:

Το Ταξίδι

Κινήσαμε νωρίς

με του όνειρου τη σκονη

πλεγμένη στα ματοτσίνορα

Το διάβα μας ταχύ κι ανάλαφρο

παιάνες τα τραγούδια μας

κι η φύση γύρω πανηγύρι

Το μεσημέρι ξαποστάσαμε

φάγαμε το ψωμί κι' ήπιαμε το κρασί 

στην υγειά των κοριτσιών μας

Τους απαντήσαμε σε μια καμπή του δρόμου

μίζεροι, γερασμένοι, ελεεινοί,

μόλις που το βλέμμα σήκωσαν σαν μας είδαν

Ήτανε γέμα πια όταν στραφήκαμε να δούμε

καθώς αργά χανόταν πίσω μας οι γέροι

κάτι σαν να μας χαιρετίσανε μας φάνηκε

Γελάσαμε τότε και τους περιπαίξαμε

λίγο και θα μας τη χαλάγανε τη διάθεση

αν είχαμε αναγνωρίσει τους εαυτούς μας

Δευτέρα 29 Δεκεμβρίου 2025

 ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Θυμότανε τον Μάρτιν εκείνη την πρώτη νύχτα εκεί στο σπίτι του. Του θύμιζε κάποιον από εκείνους τους νεαρούς που εμφανίζονται σε φωτογραφίες μετά από σεισμούς ή εκτροχιασμούς τρένων τη νύχτα, καθισμένοι πάνω σε μια στίβα από ρούχα ή σε ένα σωρό από συντρίμια, με θολά, θαμπά μάτια, έχοντας γεράσει ξαφνικά χάρη στη δύναμη που έχουν οι καταστροφές να φανερώνουν πάνω στο σώμα και την ψυχή ενός ανθρώπου, σε λίγες ώρες, την συντριβή εκείνη που συνήθως προκαλείται σιγά-σιγά με τα χρόνια , τις αρρώστιες, τις απογοητεύσεις και τους θανάτους.

Γράφει ο Ernesto Sabato στο “On Heroes and Tombs.”

Παρασκευή 26 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Η ΚΑΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ ALZHEIMER

Αναρωτιέται κανείς μήπως η ίδια η νόσος Alzheimer είναι μια μορφή καλής ψυχικής υγείας-άλλωστε τι θα ήταν πιο υγιές, σε ένα κόσμο στον οποίο η κάθε μικρή ασήμαντη λεπτομέρεια διατηρείται σε κάποιον υπολογιστή, από το να ξεχνάς τα πάντα;

Γράφει ο Will Self στο μυθιστόρημα “Phone.”

ΠΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΓΚΥΡΕΣ

Πρέπει να θυμάσαι αγαπητέ, ότι ακόμη και οι άνθρωποι που ήταν κάποτε τα πανιά σου μπορεί να γίνουν οι άγκυρές σου.

Από το μυθιστόρημα Olga Dies Dreaming της Xochitl Gonzalez. 

Πέμπτη 25 Δεκεμβρίου 2025

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΕΣ!

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΤΑ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΜΑΡΞ

Έκανε εξαιρετική χρήση επιγραμμάτων και αφορισμών. Πολλά από αυτά δεν ήταν δικής του έμπνευσης. Ο Marat χρησιμοποίησε τις φράσεις “Οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα” και “Οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν τίποτε παρά τις αλυσίδες τους”. Το διάσημο αστείο για την αστική τάξη που φορούσε φεουδαρχικά οικόσημα στα οπίσθιά της προερχόταν από τον Heine, όπως και το “Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού”. Ο Louis Blanc είπε τo “Από τον καθένα σύμφωνα με τις ικανότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του”. Από τον Karl Schapper προήλθε το “Εργάτες όλου του κόσμου, ενωθείτε!” Και από τον Blanqui “η δικτατορία του προλεταριάτου”.

Στο βιβλίο του “Intellectuals: From Marx and Tolstoy to Sartre and Chomsky”, ο Paul Johnson προσγειώνει εκείνους -σχεδόν όλους- που αποδίδουν όλα τα παραπάνω σλόγκαν στον Marx.

Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΠΕΡΙ ΑΓΧΟΥΣ

Το να νιώθει κανείς αγχωμένος είναι η “φυσιολογική” κατάσταση της ανθρωπότητας. Θα είμαστε πάντοτε αγχωμένοι, αλλά δεν υπάρχει λόγος να είμαστε αγχωμένοι με την ιδέα ότι θα αγχωθούμε.

Γράφει ο Samir Chopra στο βιβλίο “Anxiety.”

Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΜΙΣΟΣ ΛΟΓΩ ΑΓΝΟΙΑΣ

Όταν ο Jacques Lacan μίλησε για την αγάπη, επεσήμανε ότι στην αγάπη δίνουμε (ή υποσχόμαστε ότι θα δώσουμε) κάτι που δεν έχουμε και ότι αναζητούμε και βλέπουμε σε άλλους πράγματα που δεν έχουν.

Συχνά δεν υπάρχει κσμιά λογική εξήγηση για την αιτία που κάποιος πρέπει να αγαπά ή να μισεί κάποιον, επειδή και οι δύο αυτές συγκινήσεις βασίζονται στην άγνοια. Τίποτα από τα δύο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς εκείνες τις στρατηγικές που κάνουν το άτομο που αγαπά ή μισεί να αποφεύγει να μάθει περισσότερα πράγματα για το αντικείμενο των συγκινήσεών του.

Αποσπάσματα από το βιβλίο “A Passion for Ignorance” της Renata Salecl.

Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ

 Ο φιλόσοφος και μυθιστοριογράφος George Santayana έγραψε: “Η Ιστορία είναι γεμάτη ψέματα για γεγονότα που δεν συνέβησαν ποτέ που τα είπαν άνθρωποι που δεν ήταν εκεί”.

Η αναφορά από το βιβλίο "Sell us the Rope” του Stephen May.

Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Η ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΝΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΕΙΣ ΞΑΝΑ

Οι θρίαμβοι που έρχονται αργά (στη ζωή) είναι εκείνοι που τους απολαμβάνεις πολύ πιο έντονα. Στους θριάμβους που έρχονται νωρίς δεν έχεις χρόνο και δεν αντιλαμβάνεσαι πόσο δύσκολο θα είναι να έχεις ακόμη έναν.

Σκέψεις του Pedro Almodóvar από το βιβλίο του “The Last Dream.”

Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2025

ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ

Ένα προνομιούχο σώμα, όποιο κι αν είναι αυτό, μπορεί να αντλήσει τη νομιμότητά του μόνο από την ιστορία.Η τρέχουσα δύναμή του πηγάζει αποκλειστικά από την παρελθούσα ύπαρξή του: αναγκαστικά, επομένως, προσκολλάται στο παρελθόν και φοβάται την καινοτομία.

Γραπτά της Madame de Staël από το βιβλίο της "Considérations sur la révolution franca̧ise.”