ΜΕ ΤΗ ΣΚΑΠΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
Ο πρώτιστος λοιπόν, ο κυριώτατος λόγος δι’ ον κατωρθώθη η
Ιταλική ένότης είναι ότι οί Ρωμαίοι ποτέ δέν εφαντάσθησαν νά
άρξωσι τής χερσονήσου διά μόνων των είκοσάκις χιλίων έαυτών
πολιτών αλλά κατέστησαν κοινωνούς του κυριαρχικού δικαιώματος
τούς κρατίστους τών αντιπάλων. Τοιούτο τι ουδέποτε έπραξαν
ούτε οί Σπαρτιαται, ούτε οί Αθηναίοι, διά τούτο ουδέποτε
ηδυνήθησαν νά απαρτίσωσι τήν πολιτικήν του Ελληνικού έθνους
ενότητα. Αλλά δέν ήτο τουλάχιστον δυνατόν νά παρατείνωσιν έπί μακρότερον τον ίδιον αυτοτελή βίον; Δυστυχώς δεν ήτο, διότι,
μετά τούς άτελεσφορήτους εκείνους αγώνας, εν Σπάρτη μεν το
πολίτευμα έμεινεν άνευ πολιτών, εν Αθηναίς δέ οι πολίται έμειναν
άνευ πολιτεύματος.
Γράφει ο Κ. Παπαρρηγόπουλος στην “Ιστορία του Ελληνικού Έθνους”.