του Γιώργου Χουλιάρα
Όλοι προσπαθούν να βελτιωθούν. Συνεχώς περισσότερο. Δίαιτες. Γυμναστική. Θεραπείες. Πλαστικές επεμβάσεις. Ασκήσεις για το μυαλό. Αγωγές ψυχικής ανάτασης. Σε παγόδες, τεμένη και ναούς γονατίζουν για να γυμνάσουν το πνεύμα, ενώ το κορμί εξασκούν. Παραγγέλματα εκπαιδευτών ακολουθούν. Ερασιτέχνες συναγωνίζονται επαγγελματίες. Παίκτες προπονούνται για να παίζουν καλύτερα. Ηθοποιοί κάνουν πρόβες. Ζευγάρια αναζητούν συμβούλους για να διορθώσουν τη σχέση τους. Άποροι θέλουν να λύσουν τις απορίες τους. Εύποροι επιζητούν την αθανασία. Γονείς πιέζουν τα παιδιά να μιλούν μητριές γλώσσες. Οι μεγάλοι συγκεντρώνουν βεβαιώσεις παρακολούθησης. Όλοι παρακολουθούν όλους. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Ευεξίας, σε 8,5 τρισ. δολ. προβλέπεται να έχει αυξηθεί ο τζίρος του εν λόγω τομέα έως το 2027.
Η αυτοβελτίωση θεωρείται αυτονόητη. Το ακούς παντού. Κάθε άτομο καλείται να βελτιώσει το σώμα, το μυαλό και την ψυχή. Κάθε άτομο επικαλείται τη βελτίωση των σχέσεων με άλλα άτομα και με τον εαυτό του. Κάθε άτομο προσκαλείται να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής και την ψυχολογία του. Όλοι καλούνται να διορθωθούν. Η κατάσταση όμως χειροτερεύει. Μήπως υπάρχει κάποιο λάθος; Μήπως δεν είναι εφικτό να γίνουν όλοι καλύτεροι, αλλά μόνο χειρότεροι; Τι είναι άλλωστε η πρόοδος, αν δεν είναι μία αντίστροφη οπισθοδρόμηση;
Ο προς εξέταση τόμος συγκεντρώνει πρακτικές οδηγίες σχετικά με την αυτο-επιδείνωση. Επιμέρους κεφάλαια προοιωνίζονται αυτοτελείς Οδηγούς. Πώς να μην ασκείστε. Πόσα βήματα μπορείτε να αποφύγετε κάθε μέρα; Πώς κόβετε δρόμο πηγαίνοντας από τον καναπέ στο ψυγείο; Μυστικά της διατροφής. Πώς να παχύνετε υπολογίζοντας ή χωρίς να υπολογίζετε θερμίδες; Μια συνήθεια είναι ο εθισμός. Αλκοόλ, καφεΐνη, νικοτίνη, άλλες ουσίες: τι προσφέρει η καθεμία. Πώς να δυσκολεύετε τη ζωή των άλλων. Πώς να βασανίζετε οικογένεια, φίλους ή όσους τυχαία συναντάτε; Πώς να διαιωνίζετε αστήρικτες απόψεις. Πώς να αποφεύγετε οτιδήποτε καινούργιο. Πώς να γράφετε χειρότερα. Υποδείξεις για ορθογραφία, στίξη, λεξιλόγιο, σύνταξη. Μαθήματα δημιουργικής διαγραφής. Πώς να ξεχάσετε να γράφετε.
Συνοψίζοντας τεχνικές των αδιόρθωτων, ο οδηγός αυτός δεν απευθύνεται μόνο σε όσους έχουν εξαντληθεί από προγράμματα αυτοβελτίωσης. Πρόκειται για βιβλίο, που δεν χρειάζεται να διαβάσετε. Να στείλετε προκαταβολή όμως για την αγορά του. Τα βιβλία είναι χρήσιμα ανεξαρτήτως περιεχομένου. Η φυλλομέτρηση εξοικειώνει τα δάχτυλα μεταξύ τους. Πόρτες κρατούν ανοιχτές τα στοιβαγμένα βιβλία. Ας μην αποτελούν εφαλτήριο για συλλογισμούς, αλλά για ψηλότερο ράφι. Το μυαλό αερίζεται. Οι αδιόρθωτοι συμπυκνώνουν κάθε μετεμψύχωση. Οι χειρότεροι συνιστούν ανώτατο στάδιο ευδαιμονίας.
Από τον Γκιλγκαμές έως τον Δευκαλίωνα και τον Νώε, όλοι οι πολιτισμοί δροσίζονται από έναν κατακλυσμό. Ένα τσουνάμι ρευστοποιεί τους βρεγμένους. Αναμένοντας το επόμενο κύμα, το να γίνετε χειρότεροι αποτελεί διέξοδο. Αλλά προσοχή. Μην πέφτετε στην παγίδα να θέλετε να βελτιώσετε το πώς θα γίνετε χειρότεροι. Μη γίνεστε φανατικά μετριοπαθείς. Μη σας προβληματίζει το πώς θα γίνετε χειρότεροι. Κάθε άτομο διαθέτει αυτή την ικανότητα. Δεν χρειάζεται προσπάθεια. Το ότι υπάρχουν και χειρότερα αποτελεί κοινό μυστικό. Κυρίως υπάρχουν χειρότεροι, αλλά δεν χρειάζεται να μας ξεπερνούν.
Η δουλειά δεν τρώει τον αφέντη. Η δουλειά τρώει τους εργάτες, που θα έτρωγαν τον αφέντη. Εδώ συνοψίζεται το σύνθημα των συνθυμάτων. Επαγρυπνείτε, χωρίς να δίνετε προσοχή, όπως κάνουν σοφοί πολιτικοί. Ασθένεια και θεραπεία συμπίπτουν, γνωρίζουν οι φαρμακοποιοί. Εμπιστευτείτε έναν αυτόματο προγραμματισμό. Συγχορδίες προκύπτουν από αόρατες χορδές. Συνδυάζοντας ωδή και άγος, κάθε οδηγός τον πόνο του λυρισμού κατσικώνεται και διεκτραγωδεί.
Σχετικά με τον συγγραφέα ελάχιστα είναι γνωστά. Κάποιοι θεωρούν ότι πρόκειται για κελτικής καταγωγής Λατινοαμερικανό, που δεν γνωρίζει ούτε θέλει να μάθει ιρλανδικά. Κάποιοι πιθανολογούν ότι ένας Οδηγός αυτο-επιδείνωσης ή αυτο-διάψευσης (Guide to self-disprovement©) και όχι αυτο-βελτίωσης (self-improvement) ως κακή μετάφραση προέκυψε. Άλλοι είναι βέβαιοι ότι αποκλείεται να είναι μετάφραση, αφού τα σημαντικά έργα πάντοτε γράφονται στα ελληνικά.
Το ζήτημα δεν είναι να ισοσταθμίσουν τους συγγραφείς οι αναγνώστες, αλλά να γίνουν χειρότεροι, εφόσον δεν χρειάζεται να διαβάσουν ούτε αυτό το βιβλίο, που δεν έχει γραφεί. Υπόδειγμα ας παραμείνουν οι ηλικιωμένοι, που σε όλους τα χώνουν, χωρίς να εμποδίζονται από καλούς τρόπους και τυπικότητες. Πανί γυρίζοντας πανηγυρίζουν κάθε βράδυ, όταν στο άλσος βγαίνοντας το φεγγάρι το κάνει λούνα παρκ.
Από το ηλεκτρονικό περιοδικό Χάρτης 86.
